Wat is marge?

Marge is het bedrag dat na bepaalde kosten uit de verkoopprijs overblijft. Welke kosten worden afgetrokken bepaalt de naam. Contributiemarge trekt variabele kosten af en is beschikbaar voor vaste kosten en winst. Nettomarge trekt veel meer posten af. Zonder afbakening is “onze marge is dertig procent” onvolledig.

Deze pagina begint bij één eenheid en bouwt daarna een periode op. Zij gebruikt bedragen exclusief btw, omdat aftrekbare en af te dragen btw voor een reguliere btw-plichtige onderneming geen opbrengst of kost hoort te zijn. Bij vrijstelling of margeregeling is de behandeling anders.

Variabele kostprijs per eenheid

Variabele kostprijs = inkoop/materiaal + directe arbeid + overige variabele kosten + andere directe kosten. In het voorbeeld: € 40 + € 20 + € 10 + € 5 = € 75.

Neem alle kosten op die door één extra verkoop of productie-eenheid veranderen. Denk aan productinkoop, verpakking, betaalprovider, commissie en uitbesteed werk. Directe arbeid is alleen variabel als uren werkelijk met volume mee veranderen; vaste salariscapaciteit kan deels periodiek zijn.

Contributiemarge in euro’s

Contributiemarge per eenheid is verkoopprijs minus variabele kostprijs. € 120 − € 75 = € 45. Iedere verkochte eenheid draagt onder de invoeraannames € 45 bij aan dekking van vaste kosten en daarna aan operationele winst.

Een positieve bijdrage betekent niet automatisch dat de onderneming winst maakt. Bij te weinig volume worden vaste lasten niet gedekt. Een negatieve bijdrage is ernstiger: extra verkopen vergroten dan het verlies, tenzij andere strategische baten bewust zijn onderbouwd.

Brutomargepercentage

Brutomarge = contributiemarge ÷ verkoopprijs × 100%. € 45 ÷ € 120 = 37,5%.

De verkoopprijs is hier de noemer. Van iedere omzet-euro blijft 37,5 cent over na de ingevoerde variabele kosten. Vergelijk dit percentage per product, kanaal en klantsegment, maar zorg dat kostenclassificatie gelijk is.

Opslag of markup is iets anders

Opslag = contributiemarge ÷ variabele kostprijs × 100%. € 45 ÷ € 75 = 60%.

Een opslag van zestig procent geeft bij kosten € 75 een prijs van € 120, maar de marge op die prijs is 37,5 procent. Wie “dertig procent erbij” zegt bedoelt vaak markup; wie “dertig procent van de verkoopprijs overhouden” bedoelt marge. Spreek de noemer expliciet af.

Volledige kostprijs bij verwachte afzet

De module verdeelt vaste kosten over verwachte eenheden. € 15.000/500 = € 30 vaste kost per eenheid. Samen met € 75 variabele kost ontstaat een volledige kostprijs van € 105. De winst per geplande eenheid is dan € 15.

Deze volle kostprijs hangt van volume af. Bij 250 eenheden is de vaste toerekening € 60 en de totale kost € 135, boven de verkoopprijs. Verander de verwachte afzet wanneer capaciteit of vraag wijzigt.

Periodewinst en winstmarge

Periodeomzet is prijs maal afzet: € 120 × 500 = € 60.000. Totale contributie is € 22.500. Na € 15.000 vaste kosten resteert € 7.500 operationele winst vóór rente en belasting.

De periodewinstmarge is € 7.500/€ 60.000 = 12,5 procent. Dit is niet de nettomarge uit een volledige jaarrekening als rente, belasting, incidentele posten of niet-opgenomen kosten nog volgen.

Break-evenafzet

Break-evenafzet = vaste kosten ÷ contributiemarge per eenheid. € 15.000 ÷ € 45 = 333,3333 eenheden.

Als alleen hele producten kunnen worden verkocht, is minimaal 334 nodig om de vaste kosten volledig te dekken. De berekening veronderstelt dezelfde prijs, kosten en mix. Bij meerdere producten is een gewogen gemiddelde bijdrage of afzonderlijk mixmodel nodig.

Verkoopprijs voor een gewenste marge

Voor een gewenste brutomarge m geldt verkoopprijs = variabele kostprijs/(1 − m). Bij € 75 kost en 35 procent marge is de prijs € 75/0,65 = ongeveer € 115,38 exclusief btw.

Een doel van honderd procent is bij positieve kosten onmogelijk, omdat de noemer nul wordt. De module begrenst daarom onder 100. De markt kan een berekende prijs alsnog niet accepteren; test klantwaarde en concurrentie.

Btw apart toevoegen

KVK adviseert bij prijsbepaling eerst de kostprijs en winst te bepalen en daarna de toepasselijke btw toe te voegen. De velden in deze tool zijn exclusief btw. Voor € 120 exclusief 21 procent wordt de consumentenprijs € 145,20.

Gebruik het actuele tarief en controleer vrijstelling, nulpercentage of margeregeling. Btw over een winstmarge bij tweedehands goederen werkt anders dan gewone btw over de volledige verkoopprijs.

Kortingen en retouren

Een korting verlaagt de gerealiseerde verkoopprijs, terwijl veel kosten gelijk blijven. Tien procent korting op € 120 geeft € 108; met € 75 variabele kost daalt bijdrage van € 45 naar € 33 en marge naar ongeveer 30,56 procent.

Gebruik daarom de gemiddelde netto prijs na korting, retouren, creditnota’s en platforminhoudingen. Omzet op catalogusprijs overschat de werkelijke marge als promoties structureel zijn.

Productmix en kanaalkosten

Een webshop, marktplaats en fysieke winkel kunnen voor hetzelfde product verschillende betaal-, verzend-, commissie- en retourkosten hebben. Bereken de variabele kost per kanaal. Eén gemiddelde kan een verliesgevend kanaal verbergen.

Bij meerdere producten telt de totale contributie per product maal volume op. De break-evenomzet verandert wanneer klanten naar een product met lagere marge verschuiven. Maak scenario’s voor de mix.

Vaste en variabele kosten zijn contextafhankelijk

Huur is binnen een bestaand contract vaak vast, maar bij uitbreiding kan extra ruimte nodig zijn. Personeel kan op korte termijn vast en op langere termijn variabel zijn. Kies de tijdshorizon die bij de beslissing hoort.

Voor een eenmalige extra order gebruik je relevante incrementele kosten en beschikbare capaciteit. Voor een structurele prijslijst moet de kostprijs ook toekomstige vaste capaciteit, vervanging en ondernemersbeloning dragen.

Arbeid en ondernemersuren

Eigen uren lijken bij een eenmanszaak soms gratis omdat geen salaris wordt uitbetaald. Economisch hebben zij wel waarde en beperken zij andere opdrachten. Neem een realistisch uurbedrag in de kostprijs op voor prijsbeslissingen.

Bij personeel horen naast brutoloon werkgeverslasten, pensioen, verlof, ziekte, opleiding en niet-declarabele tijd. Deel totale inzetkosten door realistisch productieve eenheden, niet door alle betaalde uren.

Prijs is meer dan kostprijs plus opslag

KVK wijst naast kosten ook op markt en klantwaarde. Een kostengebaseerde ondergrens voorkomt structureel verlies, maar een klant betaalt voor het resultaat of alternatief. Een zeer lage kostprijs verplicht niet tot een lage prijs.

Test prijs, volume en marge samen. Een hogere prijs kan minder verkoop maar meer totale bijdrage geven; een lagere prijs kan alleen werken als extra volume en capaciteit het margedalingseffect overtreffen.

Uitval, derving en onverkochte capaciteit

Niet iedere ingekochte of geproduceerde eenheid wordt verkoopbaar. Breuk, bederf, snijverlies, proefproductie en retouren verhogen de effectieve kostprijs van wat wél wordt verkocht. Als tien van honderd eenheden uitvallen, moeten de kosten van honderd over negentig verkoopbare eenheden worden verdeeld. Voer die gecorrigeerde eenheidskost in of maak uitval als aparte variabele kost zichtbaar.

Bij diensten is onverkochte tijd vergelijkbaar. Een adviseur kan niet alle betaalde uren factureren door acquisitie, administratie, opleiding en verlof. Deel de totale relevante kosten door declarabele uren, niet door beschikbare kalenderuren. Anders lijkt de marge hoger dan de onderneming werkelijk realiseert.

Afzet voor een doelwinst

Break-even dekt precies de vaste kosten. Voor een gewenste periodewinst tel je dat doel bij de vaste kosten op en deel je door de contributiemarge per eenheid. Bij € 15.000 vaste kosten, € 45 bijdrage en € 9.000 gewenste winst zijn 24.000/45 = 533,3333, dus minimaal 534 hele eenheden nodig.

Controleer of die afzet binnen capaciteit en marktvraag past. Zo niet, dan moeten prijs, variabele kosten, vaste kosten of productmix veranderen. Een doelwinst na belasting vraagt bovendien een brutodoel dat belasting en eventuele financieringslasten meeneemt; die vallen buiten deze operationele module.

Veelgestelde vragen over marge en kostprijs

References

De actuele Nederlandse stappen van kostprijs, vaste en variabele kosten, winst, verkoopprijs, btw, markt en klantwaarde zijn gecontroleerd bij KVK: een goede verkoopprijs berekenen. Voor omzet als aantal verkopen maal prijs en het verschil tussen omzet en winst is KVK: omzet berekenen geraadpleegd. De begripsomschrijving van marge is gecontroleerd in de KVK-woordenlijst bedrijfsfinanciering. Bronnen geraadpleegd op 16 juli 2026.