Wettelijke vakantie-uren: vier keer je werkweek

Een werknemer heeft per kalenderjaar minimaal recht op vier keer het aantal uren dat hij of zij gemiddeld per week werkt. Bij een contract van 40 uur is het wettelijke minimum 160 vakantie-uren. Werk je 24 uur, dan is dat 96 uur. Het aantal werkdagen waarop die uren zijn verdeeld verandert het wettelijke urentotaal niet. De dagweergave is alleen een praktische vertaling: 160 uur is twintig dagen bij werkdagen van acht uur, maar kan een ander aantal rooster­dagen zijn bij wisselende diensten.

De calculator gebruikt maanden als evenredige invoer en accepteert decimalen. Een halve maand kan dus als 0,5 worden ingevoerd. Voor een eindafrekening kan een werkgever met dagen, loonperioden of een cao-eigen opbouwsystematiek rekenen. Gebruik de uitkomst als controle en vergelijk de afronding met het personeelsreglement. Een verschil van enkele honderdsten uur kan uit loonperioden of afronding per maand ontstaan; een verschil van meerdere dagen wijst eerder op een andere arbeidsduur, onbetaald verlof of een onjuist beginsaldo.

Voorbeeld bij 32 uur en vijf contractuele weken

Een werknemer werkt 32 uur per week, verdeeld over vier werkdagen, en heeft contractueel 25 dagen vakantie bij een volledig jaar. Een werkdag is acht uur. Het wettelijke minimum is 128 uur, oftewel zestien werkdagen. De totale contractuele aanspraak is 25 × 8 = 200 uur. Het verschil van 72 uur is bovenwettelijk. Na zes maanden is de evenredige opbouw 64 wettelijke en 36 bovenwettelijke uren, voordat opgenomen vakantie en meegenomen saldo worden verwerkt.

Parttime betekent niet automatisch minder vakantieweken

Wie van vijf naar drie dagen per week gaat, heeft in dagen vaak een lager getal maar behoudt wettelijk vier vakantieweken. Daarom is rekenen in uren betrouwbaarder. Een parttimer met 24 uur over drie dagen bouwt 96 wettelijke uren op: twaalf dagen van acht uur en dus vier werkweken. Het voltijdse aantal van twintig dagen toepassen en vervolgens ook de kortere werkweek gebruiken zou de aanspraak dubbel verlagen of verhogen. Zet contractuele dagen daarom eerst om met de eigen gemiddelde werkdag.

Wettelijk en bovenwettelijk saldo gescheiden houden

Alles boven vier werkweken is bovenwettelijke vakantie. De extra uren kunnen voortkomen uit een cao, arbeidsovereenkomst, personeelsregeling of individueel arbeidsvoorwaardenbudget. Voor beide soorten kunnen andere verval- en afkoopregels gelden. Eén totaalsaldo op een loonstrook is daarom onvoldoende voor een goede controle. De calculator bouwt eerst het wettelijke minimum op, trekt dit af van de contractuele jaaruren en behandelt het positieve verschil als bovenwettelijk.

Meegenomen uren worden apart ingevoerd. Daarna worden opgenomen wettelijke en opgenomen bovenwettelijke uren van hun eigen pot afgehaald. In veel administraties horen uren met de vroegste vervaldatum als eerste te worden gebruikt, maar de feitelijke toerekening hangt af van de registratie en informatie van de werkgever. Neem niet zonder controle aan dat alle opgenomen uren automatisch uit de pot kwamen die jij het liefst bewaart.

Verval na zes maanden en verjaring na vijf jaar

Niet opgenomen wettelijke vakantie vervalt in beginsel zes maanden na het kalenderjaar van opbouw. Uren uit 2026 vervallen dan normaal op 1 juli 2027. Een cao of schriftelijke afspraak kan een ruimere termijn geven. Was de werknemer redelijkerwijs niet in staat vakantie op te nemen, bijvoorbeeld omdat de werkgever dit onmogelijk maakte of door een bijzondere ziektesituatie, dan kan de korte vervaltermijn niet zonder meer worden toegepast. Bovenwettelijke uren verjaren doorgaans vijf jaar na het einde van het opbouwjaar.

De werkgever heeft een actieve informatie- en zorgplicht rond het daadwerkelijk kunnen opnemen van wettelijke vakantie. Een saldo verdwijnt niet veilig uit de administratie alleen omdat de kalender 1 juli aanwijst. Controleer of de werknemer tijdig, duidelijk en aantoonbaar is geïnformeerd over het concrete saldo en het risico van verval en werkelijk gelegenheid kreeg het op te nemen. De calculator verwijdert daarom geen uren automatisch op basis van een datum; dat zou een juridische conclusie trekken zonder de communicatie te kennen.

Vakantiedagen uitbetalen tijdens of na het contract

Tijdens een lopende arbeidsovereenkomst mogen niet opgenomen wettelijke vakantiedagen niet worden afgekocht. De rustfunctie van vakantie weegt zwaarder dan een extra betaling. Bovenwettelijke dagen kunnen wel worden uitbetaald wanneer werknemer en werkgever dat samen afspreken; geen van beiden kan de ander daar in de hoofdregel eenzijdig toe dwingen. Een cao of keuzebudget kan beschrijven op welk moment en tegen welke waarde extra uren worden verkocht.

Aan het einde van de arbeidsovereenkomst moeten overgebleven vakantie-uren financieel worden afgerekend wanneer ze niet meer worden opgenomen. Dat geldt ook voor het wettelijke deel. Kies je in de calculator “tijdens dienstverband”, dan wordt alleen het positieve bovenwettelijke saldo als mogelijke uitbetaling gewaardeerd. Bij “einde arbeidsovereenkomst” worden wettelijke en bovenwettelijke positieve saldi samen gewaardeerd. Een negatief saldo wordt niet als negatieve uitbetaling getoond; of een werkgever te veel genoten uren kan verrekenen, vereist een aparte beoordeling van afspraken en omstandigheden.

Wat is een vakantie-uur financieel waard?

Het uitgangspunt is het loon dat de werknemer tijdens opname van vakantie zou hebben ontvangen. Dat kan breder zijn dan kaal uurloon. Structurele toeslagen, provisie of andere looncomponenten die intrinsiek samenhangen met het werk kunnen onder omstandigheden meetellen. Gebruik daarom bij “bruto vakantie-uurwaarde” het bedrag dat uit de werkgeversspecificatie volgt en niet automatisch het kale maandloon gedeeld door een willekeurig aantal uren. Bij wisselend loon is een passende referteperiode nodig.

De invoer voor vakantiebijslag maakt zichtbaar wat er gebeurt wanneer over de uitbetaalde loonwaarde ook 8% vakantiebijslag wordt opgebouwd of afgerekend. Controleer de loonstrook: een werkgever kan de reservering afzonderlijk tonen of in een bestaande vakantiegeldpot verwerken. Vul nul in wanneer de opgegeven uurwaarde die component al omvat of wanneer de toepasselijke regeling in jouw situatie geen extra opslag oplevert. Zo voorkom je dubbeltelling.

Bruto is niet hetzelfde als het bedrag op de bank

Uitbetaling van vakantie-uren is belast loon. Op de loonstrook kan een bijzonder tarief staan, maar de uiteindelijke inkomstenbelasting wordt over het hele kalenderjaar vastgesteld. Deze pagina schat de netto meeropbrengst door de Nederlandse box 1-belasting over het jaarinkomen vóór en na uitbetaling te vergelijken. Met heffingskortingen aan reageert ook de algemene heffingskorting en arbeidskorting op het hogere arbeidsinkomen. De berekening gebruikt de 2026-tarieven voor iemand die de AOW-leeftijd nog niet heeft bereikt en is geen loonstrooksimulatie.

Opbouw bij ziekte, verlof en wisselende uren

Tijdens ziekte loopt de wettelijke vakantieopbouw in beginsel door. Neemt een zieke werknemer vakantie op, dan kunnen daarvoor vakantie-uren worden afgeschreven en bestaat recht op het volledige vakantieloon volgens de toepasselijke regels. Ziekte-uren simpelweg als vakantie boeken zonder toestemming of grondslag is iets anders. Bij langdurige ziekte moet ook worden bekeken of de werknemer feitelijk in staat was vakantie te nemen voordat een korte vervaltermijn wordt toegepast.

Betaald en onbetaald verlof

Tijdens gewoon onbetaald verlof wordt meestal geen vakantie opgebouwd over de niet-gewerkte uren. Er bestaan wettelijke uitzonderingen. Tijdens zwangerschaps- en bevallingsverlof loopt de opbouw door. Ook tijdens kort- en langdurend zorgverlof gaat de wettelijke opbouw volgens de overheidsinformatie door. Over maximaal negen weken betaald ouderschapsverlof met UWV-uitkering wordt vakantie opgebouwd; over onbetaalde ouderschapsverlofuren in beginsel niet, tenzij werkgever of cao die uren toch betaalt of gunstiger regels biedt.

De maandfactor in deze calculator veronderstelt een gelijkmatige opbouw over het ingevoerde contract. Bij een periode met gedeeltelijk onbetaald verlof kun je beter effectieve opbouwmaanden bepalen of twee scenario’s maken. Werkte iemand zes maanden volledig en daarna zes maanden de helft, reken dan de eerste periode met de oorspronkelijke uren en de tweede met de aangepaste uren, en tel de resultaten op. Dat is transparanter dan één jaargemiddelde dat de contractwijziging verbergt.

Oproepcontract en veranderend rooster

Bij oproep- en nulurencontracten bouwt de werknemer vakantie op over gewerkte uren. Op de loonstrook kan de opbouw als uren, percentage of reservering staan. Controleer of een all-in uitbetaling rechtsgeldig en inzichtelijk is en of opnemen van betaalde rust daadwerkelijk mogelijk blijft. Bij een structureel hoger arbeidspatroon kan ook de overeengekomen arbeidsomvang ter discussie staan. Verzamel loonstroken en roosters en reken per periode met de werkelijk toepasselijke basis.

Stappenplan voor een controleerbare eindafrekening

Vraag vóór de laatste werkdag om een overzicht van opbouw, opname en resterend saldo. Vergelijk dit met de eigen verlofaanvragen. Controleer vervolgens of de loonwaarde dezelfde structurele componenten bevat als tijdens een opgenomen vakantiedag. Bekijk apart of vakantiebijslag is gereserveerd. Op de eindstrook moeten bruto uitbetaling, loonheffing en nettobetaling herkenbaar terugkomen. De werkgeversverklaring over resterende wettelijke vakantie kan nodig zijn wanneer je deze uren bij een nieuwe werkgever als onbetaald verlof wilt opnemen.

Een nieuwe werkgever hoeft de meegenomen wettelijke uren niet te betalen, maar moet de werknemer onder voorwaarden gelegenheid geven ze op te nemen. De oorspronkelijke vervaldatum schuift niet automatisch op door de baanwisseling. Bovenwettelijke uren meenemen kan alleen als de nieuwe werkgever ermee instemt. Vergelijk daarom het voordeel van geld ontvangen met het belang van vrije tijd en bespreek de administratie voordat oude en nieuwe dienstverbanden elkaar overlappen.

Bij een verschil met de werkgever

Zet het verschil in uren én euro’s uiteen. Noem contracturen, periode, jaarrecht, beginsaldo, opname en uurwaarde. Vraag welke post afwijkt en op welke cao- of contractregel die keuze rust. Een concreet overzicht werkt beter dan alleen melden dat het totaal niet klopt. Is het verschil materieel, dreigen uren te vervallen of spelen langdurige ziekte en onvoldoende informatie, vraag dan tijdig advies bij vakbond, rechtsbijstandsverzekeraar, Juridisch Loket of arbeidsrechtjurist.

Veelgestelde vragen over vakantie-uren