Wat is het QT-interval?

Het QT-interval loopt op een elektrocardiogram van het begin van het QRS-complex tot het einde van de T-golf. Het omvat de elektrische activatie en het herstel van de hartkamers. De gemeten duur verandert met de hartfrequentie: bij een sneller ritme is QT normaal gesproken korter en bij een trager ritme langer.

Om waarden bij verschillende frequenties te vergelijken, gebruiken clinici een hartfrequentiecorrectie. De uitkomst heet QTc. De letter c betekent corrected, niet dat er iets is genezen of dat de waarde exact is. Iedere formule benadert hoe QT bij een referentiefrequentie van 60 slagen per minuut zou zijn.

Hartslag en RR correct combineren

RR is de tijd tussen twee opeenvolgende R-toppen. Bij een volkomen regelmatig ritme geldt rekenkundig RR in seconden = 60 gedeeld door hartslag. Een hartslag van 75 geeft dus 0,8 seconde of 800 milliseconden. Kies in de module één bron; de andere waarde wordt daarvan afgeleid.

Bij ritmevariatie kan één hartslaggemiddelde niet bij hetzelfde complex horen als de gemeten QT. Meet QT en het voorafgaande RR volgens het ECG-protocol dat jouw instelling gebruikt, meestal over meerdere geschikte slagen. Gebruik geen polshorlogehartslag van een ander tijdstip bij een los ECG-QT.

De vier QTc-formules

Bazett: QTc = QT ÷ √RR. Fridericia: QTc = QT ÷ RR^(1/3). Framingham: QTc = QT + 154 × (1 − RR). Hodges: QTc = QT + 1,75 × (hartslag − 60).

In de eerste drie regels is QT in milliseconden en RR in seconden. Bij Hodges is QT eveneens in milliseconden en hartslag in slagen per minuut. De factor 154 is dezelfde Framingham-coëfficiënt als 0,154 wanneer QT in seconden wordt gebruikt. Een eenhedenfout van 800 seconden in plaats van 0,800 seconde maakt de uitkomst waardeloos.

Bazett: bekend maar gevoelig voor hartslag

De Bazett-formule met de vierkantswortel is historisch het meest bekend en staat vaak automatisch op ECG-verslagen. Zij kan bij hoge frequenties relatief hoge QTc-waarden geven en bij lage frequenties anders vertekenen. Dat betekent niet dat een Bazett-uitkomst simpelweg mag worden weggegooid; diagnostische criteria en eerdere ECG’s kunnen juist met deze formule zijn opgebouwd.

Vraag welke correctie op het verslag staat. Vergelijk een Bazett-waarde niet zonder label met een Fridericia-waarde van een ander moment. Bij 400 ms en 75/min geeft Bazett ongeveer 447 ms, terwijl de andere getoonde methoden in hetzelfde voorbeeld rond 426 tot 431 ms liggen.

Fridericia en de derdemachtswortel

Fridericia deelt QT door de derdemachtswortel van RR. Onderzoek bij gezonde ECG’s en systematische analyse bij sporters laten zien dat formulekeuze de uitkomst merkbaar beïnvloedt en dat Fridericia in bepaalde hartfrequentiegebieden minder afhankelijk kan blijven van frequentie dan Bazett.

Dat maakt Fridericia niet universeel ‘de ware waarde’. Populatie, ritme, meetmethode en klinisch doel zijn belangrijk. De module kiest Fridericia alleen als standaard hoofduitkomst om het verschil zichtbaar te maken; alle vier formules staan ernaast en de arts bepaalt welke interpretatie past.

Framingham en Hodges zijn lineaire correcties

Framingham past een lineaire correctie toe op RR. Hodges gebruikt rechtstreeks het verschil tussen hartslag en 60. Bij 60/min, RR 1 seconde, geven alle vier formules exact de gemeten QT terug. Naarmate het ritme verder van 60 afwijkt, lopen de modellen uiteen.

In een vergelijking van meer dan tienduizend normale ECG’s waren verdelingen van Fridericia, Framingham en Hodges onderling vergelijkbaarder dan die van Bazett, maar ook daar bestond geen perfecte formule voor elke subgroep. Een klinisch protocol kan daarom bewust één methode voorschrijven.

Hoe meet je QT handmatig?

De rekenkwaliteit kan nooit beter zijn dan de meting. Bepaal het begin van het QRS en het einde van de T-golf in een geschikte afleiding. Een vlakke, tweefasige of overlappende T- of U-golf maakt het einde lastig. De tangentmethode en drempelmethode kunnen verschillende waarden geven; leg vast welke is gebruikt.

Bij 25 mm/s vertegenwoordigt één klein ECG-vakje 40 ms en één groot vakje 200 ms. Bij 50 mm/s zijn die tijden gehalveerd. Controleer dus eerst de papiersnelheid en kalibratie. Een verschil van één klein vakje kan de QTc tientallen milliseconden veranderen.

Automatische ECG-meting controleren

Een ECG-apparaat kan QT en QTc automatisch rapporteren, maar artefact, verkeerd herkende T-einden, bundeltakblok, pacing en ritmeafwijkingen kunnen de meting verstoren. Een arts hoort het spoor te bekijken, zeker bij onverwacht lange waarden of een waarschuwing over medicatie.

Voer niet alleen de al gecorrigeerde QTc opnieuw in als ware het ruwe QT. Dat corrigeert tweemaal. Zoek op het verslag naar ‘QT’ zonder c en naar de gebruikte hartslag of RR. Als alleen QTc beschikbaar is, kan de oorspronkelijke meting niet betrouwbaar met deze module worden gereconstrueerd.

Referentiegrenzen zijn methode- en contextafhankelijk

In literatuur worden voor volwassenen vaak grenzen rond 450 ms voor mannen en 460 of 470 ms voor vrouwen genoemd, terwijl andere populaties, formules en protocollen andere percentielen hanteren. Een waarde van 500 ms wordt vaak als belangrijk risicosignaal gebruikt, maar ook dat is geen zelfstandige diagnose en lagere waarden sluiten risico niet uit.

Deze calculator plaatst daarom geen groen of rood diagnose-etiket. De methode, leeftijd, biologisch geslacht, QRS-duur, familiegeschiedenis, klachten en medicatie veranderen de betekenis. Bij kinderen, paced ritme en breed QRS gelden aanvullende overwegingen die niet in een simpele formule passen.

Lang QT, kort QT en torsade de pointes

Een verlengde QTc kan aangeboren zijn of ontstaan door geneesmiddelen, elektrolytstoornissen, bradycardie en ziekte. Zij kan de gevoeligheid voor een specifieke gevaarlijke kamerritmestoornis, torsade de pointes, vergroten. De kans hangt echter niet alleen van één QTc-getal af.

Ook een uitzonderlijk korte QT kan klinisch relevant zijn. Probeer een afwijkende uitkomst niet zelf te normaliseren door een gunstigere formule te kiezen. Laat het originele ECG en de omstandigheden beoordelen en herhaal zo nodig onder gestandaardiseerde condities.

Geneesmiddelen en interacties

Verschillende anti-aritmica, antibiotica, antipsychotica, antidepressiva, anti-emetica en andere middelen kunnen QT beïnvloeden. Het risico kan stijgen bij combinatie, hoge spiegel, nier- of leverfunctiestoornis, laag kalium of magnesium en aangeboren gevoeligheid. Stop medicatie niet plotseling op basis van deze pagina.

Neem contact op met voorschrijver of apotheker als een ECG is gemaakt vanwege een QT-verlengend middel, vooral bij nieuwe duizeligheid, flauwvallen of hartkloppingen. Zij kunnen dosis, interacties, elektrolyten en herhaalmeting beoordelen. Gebruik een actuele professionele geneesmiddelenbron in plaats van een oude internetlijst.

Breed QRS, bundeltakblok en pacing

QT bevat ook ventriculaire depolarisatietijd. Bij een breed QRS kan QT daardoor langer zijn zonder dat de repolarisatie evenredig verlengd is. Soms wordt de JT-tijd of een aanvullende correctie beoordeeld. Deze module trekt QRS niet af en is niet geschikt om zo’n ECG zelfstandig te interpreteren.

Bij pacemakerritme, bundeltakblok of ventriculaire geleidingsvertraging moet een deskundige bepalen welke methode bruikbaar is. Voer niet blind de automatische machinewaarde in en vergelijk haar niet met een standaardgrens voor smal QRS.

Onregelmatig ritme en atriumfibrilleren

Bij atriumfibrilleren wisselt RR van slag tot slag en past QT zich niet onmiddellijk aan. Eén voorafgaand RR-interval verklaart dan niet de volledige hartfrequentiegeschiedenis. Onderzoek vergelijkt verschillende gemiddelden en correcties, maar er is geen universele eenvoudige invoer voor elke onregelmatige registratie.

Laat meerdere slagen meten en volg het lokale ECG-protocol. De calculator kan een gegeven QT-RR-paar omrekenen, maar doet alsof dat paar representatief is. Die aanname moet door de beoordelaar worden gecontroleerd.

Sporters, bradycardie en tachycardie

Getrainde sporters hebben vaak een lage rusthartslag. Bazett kan aan frequentie-extremen een afwijkend beeld geven. Een systematische review bij sporters en jonge mensen vond geen steun voor Bazett als meest nauwkeurige universele correctie en zag vaak betere prestatie van Fridericia, maar merkte op dat passende referentiewaarden per frequentie nog beperkingen hebben.

Ook bij tachycardie kan Bazett duidelijk hoger uitkomen. Kies niet zelf de laagste uitkomst als geruststelling. De oorzaak van de snelle hartslag, kwaliteit van het ECG en klinische vraag bepalen of een meting bruikbaar is en wanneer zij herhaald moet worden.

Wanneer medische hulp nodig is

Bel bij flauwvallen tijdens inspanning, een aanval die op epilepsie lijkt, ernstige hartkloppingen met bijna-flauwvallen, pijn op de borst of familiegeschiedenis van onverwachte jonge sterfte. Bij acute ernstige klachten is spoedzorg passend. Wacht niet op een nieuwe online berekening.

Een incidenteel machinegetal zonder klachten hoeft niet automatisch een noodgeval te zijn, maar laat een duidelijk afwijkende of nieuwe uitkomst wel professioneel beoordelen. Neem het volledige ECG, medicatielijst en eerdere verslagen mee. De trend onder dezelfde meetmethode kan meer zeggen dan losse cijfers uit verschillende formules.

Controlevoorbeeld

Het verschil van ongeveer 21 ms is geen programmeerfout, maar gevolg van de verschillende modellen. Vermeld daarom altijd de formule bij een QTc-waarde.

Veelgestelde vragen over QTc

References

Formules en hun vergelijking zijn gecontroleerd in A comparison of commonly used QT correction formulae en de methodologische review van QT-correctieformules. Voor beperkingen bij frequentieverandering is het onderzoek Errors of Fixed QT Heart Rate Corrections gebruikt. De specifieke context bij sporters komt uit de systematische review bij sporters en jonge mensen. Bronnen geraadpleegd op 16 juli 2026.