Erfbelasting berekenen voor 2026
Bereken erfbelasting over uw persoonlijke erfdeel of legaat met de Nederlandse vrijstelling en tariefgroep voor 2026. Voor partners kan de vrijstelling worden verminderd met gecontroleerde pensioenimputatie.
Uw verkrijging uit de nalatenschap
Bereken uw erfdeel, niet de hele nalatenschap
Erfbelasting wordt per verkrijger berekend. Begin daarom met de waarde die u persoonlijk krijgt volgens testament, wettelijke verdeling of legaat. Tel eerst de bezittingen van de nalatenschap en trek toegestane schulden af. Verdeel de netto nalatenschap vervolgens volgens de erfdelen. Een nalatenschap van € 600.000 met twee gelijke erfgenamen betekent niet dat ieder belasting over € 600.000 betaalt; ieder start met € 300.000.
De Belastingdienst noemt bij het officiële hulpmiddel expliciet dat ‘erfenis of legaat’ uw deel is vóór uw persoonlijke vrijstelling. Het calculatorveld volgt die definitie. De handmatige correctie is alleen bedoeld wanneer een executeur of adviseur al een specifieke last aan uw verkrijging heeft toegerekend. Vul algemene boedelkosten niet bij iedere erfgenaam dubbel in.
Voorbeeld van twee erfgenamen
Een woning van € 400.000, auto van € 20.000 en hypotheekschuld van € 100.000 geven samen € 320.000. Twee erfgenamen met ieder de helft krijgen € 160.000 per persoon. Een zus of broer heeft in 2026 € 2.769 vrijstelling en valt in de overige tariefgroep. De belastbare verkrijging is dan € 157.231 en blijft net binnen de eerste schijf van 30%.
Vrijstellingen verschillen sterk per relatie
Een kwalificerende partner heeft in 2026 maximaal € 828.035 vrijstelling. Een kind, pleegkind of stiefkind heeft € 26.230; hetzelfde basisbedrag geldt voor een kleinkind. Een kind met een beperking kan onder voorwaarden € 78.671 gebruiken. Voor een ouder is de vrijstelling € 62.110. Achterkleinkinderen en andere erfgenamen hebben meestal € 2.769.
Bij een ouder geldt € 62.110 gezamenlijk wanneer beide ouders erven. Krijgen u en uw partner allebei uit dezelfde nalatenschap, dan ziet de Belastingdienst u voor de vrijstelling meestal als één persoon. De calculator verwerkt één verkrijger en kan zulke partnercombinaties niet automatisch herkennen. Bepaal eerst met het aangifteformulier welke gezamenlijke vrijstelling aan uw situatie wordt toegekend.
| Relatie 2026 | Vrijstelling | Tarieven eerste / tweede schijf |
|---|---|---|
| Kwalificerende partner | € 828.035, mogelijk pensioenimputatie | 10% / 20% |
| Kind | € 26.230 | 10% / 20% |
| Kind met beperking | € 78.671 | 10% / 20% |
| Kleinkind | € 26.230 | 18% / 36% |
| Achterkleinkind | € 2.769 | 18% / 36% |
| Ouder | € 62.110 | 30% / 40% |
| Overige erfgenaam | € 2.769 | 30% / 40% |
Wanneer bent u partner voor de erfbelasting?
Een echtgenoot of geregistreerde partner voldoet doorgaans, maar duurzaam samenwonenden moeten aanvullende voorwaarden controleren, zoals een notarieel samenlevingscontract, wederzijdse zorgverplichting, inschrijving op hetzelfde adres en duur. Bloedverwanten in rechte lijn kunnen beperkingen hebben. Selecteer ‘partner’ pas wanneer de officiële partnercheck bevestigt dat u kwalificeert.
Pensioen verlaagt soms de partnervrijstelling
Een nabestaandenpensioen of bepaalde lijfrente-uitkering is zelf doorgaans niet belast met erfbelasting. De waarde kan wel de partnervrijstelling verminderen. De Belastingdienst noemt dit pensioenimputatie. De toekomstige uitkeringswaarde wordt volgens leeftijdsfactoren bepaald, met 30% latente inkomstenbelasting verminderd, waarna de helft als imputatie geldt. AOW en een Anw-uitkering tellen hiervoor niet mee.
De maximale vrijstelling van € 828.035 wordt met het imputatiebedrag verlaagd, maar blijft in 2026 ten minste € 213.915. Daarom accepteert het invoerveld maximaal € 614.120 vermindering. Een voorbeeld van de Belastingdienst gebruikt € 120.000 gekapitaliseerde uitkering, min € 36.000 latente belasting, zodat € 84.000 resteert; de helft is € 42.000 imputatie en de vrijstelling wordt € 786.035.
Geen eigen gok uit de maanduitkering
De factor hangt af van leeftijd en type aanspraak. Vermenigvuldig een maandbedrag niet willekeurig met twaalf of twintig. Vraag de pensioenuitvoerder om de gegevens voor de aangifte en gebruik de officiële tabel. De calculator trekt alleen een reeds gecontroleerd imputatiebedrag af. Bij een niet-partner moet het veld nul blijven.
Woning, banktegoeden en schulden waarderen
Bank- en spaartegoeden worden gewaardeerd op de overlijdensdatum. Voor een Nederlandse woning mag u bij een overlijden in 2026 kiezen tussen de WOZ-waarde 2026 en de WOZ-waarde 2027 zodra die bekend is; de laagste kan voordelig zijn. Bij een ingrijpende wijziging vóór overlijden kan marktwaarde gelden. Jaarlijkse erfpacht mag onder de genoemde voorwaarden met zeventien maal het jaarbedrag van de WOZ-waarde worden afgetrokken.
Een verhuurde woning kan via de leegwaarderatio worden gewaardeerd wanneer de huur gebruikelijk en de voorwaarden vervuld zijn. Vanaf 2026 geldt de leegwaarderatio niet bij een niet-marktconforme huur. Voor effecten gebruikt u de voorgeschreven koers, voor een auto of inboedel doorgaans waarde in het economische verkeer. Een formele taxatie is verstandig bij kunst, onderneming, buitenlandse woning of discussie tussen erfgenamen.
Aftrekbare schulden van de nalatenschap
Hypotheek en andere openstaande schulden, inclusief tot de overlijdensdag verschuldigde rente, kunnen meetellen. Een geldige schenking op papier vraagt een notariële akte en werkelijk betaalde rente. Uitvaartkosten zijn aftrekbaar voor zover een uitvaartverzekering ze niet vergoedt. Makelaarskosten voor latere verkoop of persoonlijke advieskosten zijn niet automatisch nalatenschapsschulden.
Aanvaard een erfenis niet onvoorwaardelijk voordat u zicht hebt op schulden. Zuiver aanvaarden kan persoonlijke aansprakelijkheid meebrengen. Verwerpen of beneficiair aanvaarden heeft civielrechtelijke gevolgen die deze belastingcalculator niet beoordeelt. Raadpleeg tijdig notaris of juridisch loket wanneer schulden onzeker zijn.
Tarieven, aangifte en samenloop na overlijden
Na de vrijstelling betaalt partner of kind 10% over de eerste € 158.669 belastbare verkrijging en 20% over het meerdere. Kleinkinderen en verdere afstammelingen betalen 18% en 36%. Ouders, broers, zussen, vrienden en andere erfgenamen vallen onder 30% en 40%. De relatie tot de overledene is beslissend, niet de relatie tot de executeur.
Een kind met een erfdeel van € 300.000 gebruikt € 26.230 vrijstelling. Over € 273.770 belastbaar is de eerste € 158.669 tegen 10% belast en € 115.101 tegen 20%. De raming is € 15.866,90 + € 23.020,20 = € 38.887,10. Het netto erfdeel na deze belasting is € 261.112,90, afgezien van afwikkelingskosten en latere inkomstenbelasting.
Aangiftebrief, executeur en voorlopige informatie
De Belastingdienst stuurt vaak een brief waarin staat of en wanneer aangifte moet worden gedaan. De aangewezen contactpersoon of executeur kan gegevens verzamelen en namens erfgenamen indienen, maar iedere verkrijger blijft belang hebben bij een juiste waarde en relatiecode. Wacht niet met inventariseren tot de woning is verkocht: de fiscale waarde kan een andere maatstaf en datum gebruiken dan de latere verkoopprijs. Bewaar bankstanden op overlijdensdatum, WOZ-beschikkingen, hypotheekoverzichten, uitvaartfacturen, testament, verklaring van erfrecht en pensioeninformatie in één dossier.
Is een waarde nog onzeker, vraag dan tijdig hoe uitstel, een voorlopige aangifte of later bezwaar werkt. Te laat indienen of betalen kan rente en kosten veroorzaken. Reserveer de berekende belasting liquide, vooral wanneer het erfdeel grotendeels uit een woning of onderneming bestaat. Verdeel niet het volledige banksaldo voordat duidelijk is welke aanslag en boedelschulden nog volgen.
Schenking binnen 180 dagen
Een schenking die de overledene binnen 180 dagen vóór overlijden deed, kan voor de erfbelasting bij de nalatenschap worden geteld. Reeds betaalde schenkbelasting kan onder voorwaarden worden verrekend. De precieze regels en uitzonderingen voorkomen dubbele heffing, maar vereisen de aangiftegegevens van beide belastingen. Tel zo’n schenking niet eigenhandig bij het erfdeel zonder de officiële samenloopberekening.
Na ontvangst kan het erfdeel voor de inkomstenbelasting tot uw vermogen horen, ook wanneer de boedel nog niet verdeeld is. De peildatum en soort bezitting bepalen box 3. Nog te betalen erfbelasting kan als schuld relevant worden. Bij een geërfde woning hangt box 1 of box 3 af van gebruik. Houd erfbelasting en latere vermogensheffing als twee afzonderlijke berekeningen.
Veelgestelde vragen over erfbelasting
Bereken ik belasting over de hele nalatenschap?
Nee, over uw persoonlijke erfdeel of legaat na toerekening van bezittingen en schulden. Daarna wordt uw eigen vrijstelling en tariefgroep toegepast.
Hoe hoog is de vrijstelling voor een kind in 2026?
€ 26.230 voor een kind, stiefkind of pleegkind. Een kind met een beperking kan onder aanvullende voorwaarden € 78.671 vrijstelling hebben.
Welke WOZ-waarde gebruik ik voor een geërfde woning?
Bij overlijden in 2026 mag doorgaans de WOZ-waarde 2026 of 2027 worden gekozen zodra beide bekend zijn. Controleer uitzonderingen voor verbouwing, verhuur, serviceflat en erfpacht.
Is nabestaandenpensioen belast met erfbelasting?
De uitkering zelf meestal niet, maar pensioenimputatie kan de partnervrijstelling verlagen. De minimale partnervrijstelling blijft in 2026 € 213.915.
Wanneer geldt het hoge tarief?
Alleen over het deel van de belastbare verkrijging boven € 158.669. De vrijstelling wordt eerst afgetrokken; de relatie bepaalt of het hoge tarief 20%, 36% of 40% is.
References
- Belastingdienst. (2026). Vrijstellingen erfbelasting 2026.
- Belastingdienst. (2026). Tarieven erfbelasting 2026.
- Belastingdienst. (2026). Waarde van een erfenis bepalen.
- Belastingdienst. (2026). Pensioenimputatie en partnervrijstelling.
- Belastingdienst. (2026). Officieel hulpmiddel erfbelasting.