Wat zijn specifieke zorgkosten?

Specifieke zorgkosten zijn bepaalde uitgaven die je wegens ziekte of invaliditeit voor jezelf, je fiscale partner of enkele andere personen betaalt. Het gaat niet om iedere rekening met een medisch karakter. De wet en de Belastingdienst noemen afgebakende kostensoorten en verbinden daar voorwaarden aan. Alleen het deel dat na een eventuele verhoging boven jouw drempel uitkomt, vormt een persoonsgebonden aftrekpost.

De uitgave moet in 2026 daadwerkelijk zijn betaald. De behandeling, aanschaf of factuurdatum alleen is dus niet beslissend. Verder moet de uitgave noodzakelijk zijn door ziekte of invaliditeit en voor eigen rekening blijven. Als je een vergoeding ontving of redelijkerwijs kon krijgen, mag dat deel niet worden afgetrokken. Een lening waarmee je de rekening betaalt, kan wel als eigen betaling gelden; aflossing van die lening is niet opnieuw aftrekbaar.

Welke kosten kunnen in 2026 meetellen?

Afhankelijk van de precieze voorwaarden kunnen onder meer niet-vergoede kosten voor tandarts, fysiotherapie, medisch specialist en andere genees- of heelkundige hulp meetellen. Ook voorgeschreven medicijnen boven een wettelijke eigen bijdrage, bepaalde hulpmiddelen, steunzolen, sommige hoortoestellen en noodzakelijke aanpassingen aan een auto of computer kunnen in aanmerking komen. Een medisch voorschrift, functionele beperking of inkomensafhankelijke bijdrage kan per categorie vereist zijn.

Daarnaast bestaan regels voor vervoer naar een arts, ziekenhuis of apotheek, extra vervoerskosten door ziekte of invaliditeit, bezoek aan een langdurig zieke huisgenoot, een op medisch voorschrift gevolgd dieet, extra gezinshulp en extra kleding en beddengoed. Voor dieet en kleding gelden vaak vaste aftrekbedragen in plaats van jouw werkelijke kassabonnen. Voor gezinshulp geldt een eigen, afzonderlijke inkomensdrempel; die moet je eerst volgens de categorievoorwaarden bepalen voordat je het aftrekbare deel in deze calculator invoert.

Vul in de drie aftrekbare kostenvelden uitsluitend bedragen in die na die inhoudelijke controle en na vergoedingen overblijven. Zo blijft zichtbaar welk deel in aanmerking komt voor de verhoging. Genees- en heelkundige hulp en reiskosten voor ziekenbezoek staan apart, omdat deze twee groepen volgens de officiële berekeningsvolgorde niet met 40% of 113% worden verhoogd.

Welke zorguitgaven zijn niet aftrekbaar?

De premie voor de basis- en aanvullende zorgverzekering is niet aftrekbaar. Het verplichte of vrijwillige eigen risico evenmin. Ook de wettelijke bijdrage Zorgverzekeringswet, betalingen aan het CAK volgens de Wmo of Wlz en kosten die onder een eigen bijdrage vallen zijn niet automatisch een specifieke zorgkost. De reden is dat deze posten door de wet uitdrukkelijk buiten de aftrek zijn gehouden, ook als zij financieel zwaar voelen.

Brillen, contactlenzen, rolstoelen, scootmobielen en veel algemene voorzieningen zijn eveneens uitgesloten of kennen een bijzondere beperking. Een sportschoolabonnement, regulier voedsel, cosmetische ingreep zonder medische noodzaak en kosten van een uitvaart horen niet in de berekening. Parkeerbonnen of reiskosten kunnen alleen binnen een aangewezen vervoerscategorie meetellen. Zet twijfelposten niet alvast bij de verhoogbare kosten: controleer eerst de wettelijke categorie en bewaar het bewijs.

Het veld ‘niet-aftrekbare zorgkosten’ heeft daarom alleen een waarschuwende functie. Het bedrag wordt in het resultaat getoond, maar niet bij de specifieke zorgkosten opgeteld en niet van de drempel afgetrokken. Zo kun je een totaal huishoudelijk zorgbudget vastleggen zonder per ongeluk bijvoorbeeld €385 eigen risico fiscaal af te trekken.

Drempelinkomen vaststellen

De zorgkostendrempel gebruikt het drempelinkomen. Dat is in hoofdlijnen het verzamelinkomen vóór toepassing van de persoonsgebonden aftrek. Het is dus niet simpelweg het brutoloon, nettoloon of belastbare box 1-inkomen. Inkomsten en aftrekposten in box 1, box 2 en box 3 kunnen het bedrag beïnvloeden. Neem het bedrag uit de aangifte of een betrouwbare proefberekening over.

Had je gedurende heel 2026 een fiscale partner, dan worden beide drempelinkomens samengenomen. De gezamenlijke specifieke zorgkosten mogen partners in hun aangifte verdelen, maar voor de drempel wordt eerst naar het gezamenlijke inkomen gekeken. Wie maar een deel van het jaar fiscaal partner was, heeft keuzeregels en kan niet zonder meer de optie ‘heel 2026’ gebruiken.

De vaste lage drempel verschilt dus door de partnerstatus. Boven die lage inkomensgrens is de formule voor alleenstaanden en jaarpartners gelijk. De calculator toont centen om de rekenstap controleerbaar te maken; in de officiële aangifte kunnen bedragen volgens de daar geldende afrondingsregels in hele euro’s worden verwerkt.

Verhoging van specifieke zorgkosten

Bij een gezamenlijk drempelinkomen van maximaal €41.123 kan een deel van de specifieke zorgkosten worden verhoogd. Bereikte op 1 januari 2026 noch jij, noch bij een jaarpartner jouw partner de AOW-leeftijd, dan is de verhoging 40%. Had minimaal één van beiden op die peildatum de AOW-leeftijd bereikt, dan bedraagt de verhoging 113%. Bij €41.124 of meer is er geen verhoging.

De peildatum is strikt. Iemand die later in 2026 de AOW-leeftijd bereikt, gebruikt voor deze verhoging nog niet automatisch het AOW-percentage. Bij jaarpartners is één AOW-gerechtigde op 1 januari voldoende voor 113%. Zonder jaarpartner mag de keuze over de partnerleeftijd geen effect hebben; de calculator negeert dat veld dan.

Niet alle kosten worden verhoogd. Uitgaven voor genees- en heelkundige hulp en reiskosten voor ziekenbezoek blijven op hun oorspronkelijke aftrekbare bedrag staan. Daarom vraagt de module eerst om de verhoogbare kostengroep en telt hij de twee uitgezonderde groepen pas na de verhogingsstap erbij.

Totale specifieke zorgkosten = verhoogbare kosten × (1 + verhogingspercentage) + genees- en heelkundige hulp + reiskosten ziekenbezoek. Aftrek = maximaal €0 of totale specifieke zorgkosten min de inkomensdrempel.

Rekenvoorbeeld zonder fiscale partner

Stel dat het drempelinkomen €35.000 is en de AOW-leeftijd op 1 januari niet is bereikt. Er is €3.000 aan correct beoordeelde verhoogbare kosten, €1.500 aan genees- en heelkundige hulp en €200 aan aftrekbare reiskosten voor ziekenbezoek. Het inkomen blijft onder €41.124, zodat de verhoogbare groep met 40%, oftewel €1.200, wordt vermeerderd.

Na de verhoging bedragen de specifieke zorgkosten €5.900: €3.000 plus €1.200 plus €1.500 plus €200. De drempel is 1,65% van €35.000, dus €577,50. De mogelijke persoonsgebonden aftrek is dan €5.322,50. Een ingevuld eigen risico van €385 verandert geen enkele stap, omdat dit bedrag wettelijk is uitgesloten.

Rekenvoorbeeld met AOW-verhoging

Bij hetzelfde drempelinkomen en dezelfde kosten, maar met de AOW-leeftijd bereikt op 1 januari, is de verhoging 113%. De verhoogbare €3.000 krijgt dan een toevoeging van €3.390. De totale specifieke zorgkosten worden €8.090. Na aftrek van de drempel van €577,50 resteert een mogelijke aftrekpost van €7.512,50.

Dit voorbeeld laat zien waarom kostenrubricering belangrijk is. Als de €1.500 behandeling ten onrechte in de verhoogbare groep wordt gezet, wordt de uitkomst veel te hoog. Omgekeerd levert het samenvoegen van alle kosten bij geneeskundige hulp een te lage uitkomst op. Gebruik facturen en betalingsbewijzen per kostensoort.

Aftrekpost is niet hetzelfde als teruggave

De uitkomst bovenaan is een aftrekbaar bedrag, geen bedrag dat de Belastingdienst rechtstreeks uitbetaalt. De werkelijke belastingbesparing hangt af van jouw belastbaar inkomen, tarieven, heffingskortingen, andere persoonsgebonden aftrek en de verdeling met een fiscale partner. Als onvoldoende inkomen resteert, kan een deel volgens de regels over persoonsgebonden aftrek naar een ander jaar doorschuiven.

De calculator vermenigvuldigt de aftrek alleen ter illustratie met het door jou gekozen voordeelpercentage. Voor iemand met een box 1-inkomen boven €78.426 is het belastingvoordeel van deze aftrekpost in 2026 beperkt tot maximaal 37,56%. Voer je in die situatie een hoger percentage in, dan begrenst de module het gebruikte percentage. Onder die inkomensgrens wordt jouw eigen schatting gebruikt, maar dat blijft een indicatie en geen aangifteberekening.

Voor wie mag je zorgkosten betalen?

Naast kosten voor jezelf en je fiscale partner kunnen onder voorwaarden uitgaven voor kinderen jonger dan 27 jaar, ernstig gehandicapte personen van 27 jaar of ouder die tot jouw huishouden behoren en bepaalde ouders, broers of zussen die afhankelijk zijn van jouw zorg meetellen. De precieze onderhouds- en huishoudvoorwaarden verschillen. Het feit dat je vrijwillig een rekening voor een kennis betaalt, maakt de betaling niet aftrekbaar.

Controleer ook of de persoon zelf recht op vergoeding had. Wanneer een volwassen familielid de zorgverzekeraar niet benadert terwijl vergoeding mogelijk was, kan jouw betaling niet zonder meer als niet-vergoede specifieke zorgkost worden behandeld. Leg vast voor wie de uitgave was, waarom jij betaalde en waarom geen vergoeding beschikbaar was.

Bewijsstukken en praktische controle

Stuur bewijsstukken meestal niet direct met de digitale aangifte mee, maar bewaar ze wel. Noteer bij iedere post de zorgcategorie, patiënt, betaaldatum, leverancier, medische noodzaak, ontvangen vergoeding en het bedrag dat uiteindelijk voor eigen rekening bleef. Bewaar facturen, bankafschriften, voorschriften, verklaringen, kilometerregistraties en correspondentie met verzekeraar of gemeente.

Voor vervoer helpt een rittenoverzicht met datum, bestemming, reden, afstand en vervoermiddel. Voor een dieet is de officiële dieetlijst en een voorschrift relevant. Voor extra kleding en beddengoed moet aan duur- en kosteneisen zijn voldaan. Voor een hoortoestel kan de eigen bijdrage alleen onder aanvullende voorwaarden meetellen. Een betaalbewijs alleen bewijst daarom nog niet dat de wettelijke categorievoorwaarden zijn vervuld.

1. Verwijder premies, eigen risico en andere uitgesloten uitgaven.
2. Trek ontvangen en mogelijke vergoedingen van iedere kostensoort af.
3. Splits verhoogbare kosten van behandeling en ziekenbezoek.
4. Bepaal jouw drempelinkomen en de juiste fiscale-partnerstatus.
5. Pas verhoging en drempel in de voorgeschreven volgorde toe.
6. Vergelijk de uitkomst met de rubriek specifieke zorgkosten in de aangifte.

Veelgestelde vragen over aftrek zorgkosten

References

• Belastingdienst — Overzicht zorgkosten 2026, geraadpleegd op 16 juli 2026. Bron voor aftrekbare en uitgesloten kostensoorten.
• Belastingdienst — Drempelbedrag specifieke zorgkosten 2026, geraadpleegd op 16 juli 2026. Bron voor inkomensgrenzen, vaste bedragen en percentages.
• Belastingdienst — Verhoging specifieke zorgkosten, geraadpleegd op 16 juli 2026. Bron voor de inkomensgrens, AOW-peildatum en uitzonderingen.
• Belastingdienst — Voorwaarden aftrek zorgkosten, geraadpleegd op 16 juli 2026. Bron voor betaling, noodzaak en vergoedingen.
• Belastingdienst — Tariefbeperking aftrekposten bij hoog inkomen, geraadpleegd op 16 juli 2026. Bron voor €78.426 en maximaal 37,56% in 2026.