Kalkulator rezystorów — 4 i 5 pasków
Wybierz kolory widoczne na rezystorze przewlekanym. Narzędzie dekoduje cyfry, mnożnik i tolerancję, a następnie pokazuje rezystancję nominalną oraz dopuszczalny przedział wartości.
Kolory od lewej do prawej
Odczyt barwnego korpusu
Co zanotować przed wymianą elementu?
Zapisz kolejność barw, orientację, wartość nominalną, tolerancję, wynik pomiaru i oznaczenie płytki. Dodaj wymiary korpusu, sposób montażu oraz serię z dokumentacji. Rezystor o zgodnej rezystancji może mieć niewłaściwą moc, napięcie, bezpiecznikową charakterystykę albo odporność impulsową. Zdjęcie obu stron płytki ułatwia odtworzenie połączeń po demontażu.
Jak zbudowany jest kod paskowy?
IEC 60062 opisuje sposoby oznaczania wartości i tolerancji rezystorów. W układzie czteropaskowym pierwsze dwa kolory są cyframi znaczącymi, trzeci jest mnożnikiem, a czwarty tolerancją. W układzie pięciopaskowym pojawia się trzecia cyfra, więc mnożnik przesuwa się na czwartą pozycję, a tolerancja na piątą.
Kalkulator składa cyfry w liczbę całkowitą i mnoży przez potęgę dziesięciu. Dla brązowego, czarnego, czerwonego i złotego cyfry tworzą 10, czerwony mnożnik daje ×100, więc wartość nominalna wynosi 1000 Ω, czyli 1 kΩ. Złoto oznacza ±5%.
Od której strony czytać?
Zacznij od paska położonego bliżej końca korpusu. Pasek tolerancji jest często odsunięty większą przerwą od pozostałych i bywa złoty lub srebrny, co pomaga ustalić prawą stronę. Na rysunku strony tolerancja ma dodatkowy odstęp.
Jeśli oba końce wyglądają podobnie, nie zgaduj tylko na podstawie koloru obudowy. Porównaj możliwe odczyty z szeregiem wartości producenta, oznaczeniem płytki i pomiarem po bezpiecznym odłączeniu. Rezystor przegrzany może mieć przebarwione paski.
Mapa cyfr 0–9
Kolory cyfr idą w stałej kolejności: czarny 0, brązowy 1, czerwony 2, pomarańczowy 3, żółty 4, zielony 5, niebieski 6, fioletowy 7, szary 8 i biały 9. Złoty, srebrny oraz różowy nie są cyframi znaczącymi w tym formularzu.
Pierwsza cyfra rezystancji typowo nie jest zerem, choć selektor pozwala odwzorować odczyt do celów diagnostycznych. Gdy powstaje nietypowa wartość, sprawdź orientację i jakość barw. Czerwień oraz brąz łatwo pomylić na ciemnym albo przegrzanym korpusie.
Mnożnik jako potęga dziesięciu
Czarny mnożnik to ×1, brązowy ×10, czerwony ×100, pomarańczowy ×1000 i dalej aż do białego ×10⁹. Złoto oznacza ×0,1, srebro ×0,01, a nowszy kod IEC uwzględnia różowy dla ×0,001.
Mnożnik nie jest kolejną cyfrą dopisywaną do końca w każdym przypadku. Przy złocie i srebrze przesuwa przecinek w lewo, co umożliwia rezystancje poniżej jednego oma.
Cztery paski
Rezystor czteropaskowy zapisuje dwie cyfry znaczące. Przykład żółty–fioletowy–czerwony–złoty daje 47 ×100 = 4700 Ω, czyli 4,7 kΩ ±5%. Nie odczytuj go jako 472 Ω; czerwony jest mnożnikiem, a nie trzecią cyfrą.
Dwie cyfry ograniczają szczegółowość wartości nominalnych, co pasuje między innymi do popularnego szeregu E24. Kalkulator nie sprawdza, czy kombinacja należy do szeregu produkcyjnego. Pokazuje matematyczny odczyt wybranych pasków.
Pięć pasków
Układ pięciopaskowy ma trzy cyfry znaczące. Brązowy–czarny–czarny–brązowy–brązowy oznacza 100 ×10 = 1000 Ω z tolerancją ±1%. Dodatkowa cyfra pozwala zapisać dokładniejsze wartości używane w szeregach o większej liczbie elementów.
Po przełączeniu trybu kalkulator utrzymuje przykład 1 kΩ, ale zmienia czerwony mnożnik ×100 na brązowy ×10 i dodaje czarną trzecią cyfrę. Fizyczny odstęp nadal wskazuje ostatni pasek tolerancji.
Tolerancja procentowa
Tolerancja mówi, o ile rzeczywista rezystancja nowego elementu może różnić się od nominalnej w określonych warunkach. Złoto to ±5%, srebro ±10%, czerwony ±2%, brązowy ±1%, a kolejne barwy mogą oznaczać 0,5%, 0,25%, 0,1% i 0,05%.
Dla 1 kΩ ±5% bezwzględna odchyłka wynosi 50 Ω. Przedział to 950–1050 Ω. Nie należy mnożyć wartości przez 5; procent dzielimy przez 100.
Wartość nominalna a pomiar omomierzem
Omomierz może pokazać liczbę wewnątrz przedziału, ale dokładność pomiaru zależy od miernika, przewodów, temperatury i sposobu połączenia. Przy małych rezystancjach rezystancja przewodów ma znaczenie, a przy dużych wilgoć i dotyk palców mogą zmieniać odczyt.
Pomiar wlutowanego elementu bywa zaniżony przez równoległe ścieżki obwodu. Czasem trzeba odłączyć jedną końcówkę, jeśli procedura i bezpieczeństwo na to pozwalają. Sam kod barwny identyfikuje wartość znamionową, nie stan elementu po latach pracy.
Prefiksy Ω, kΩ, MΩ i GΩ
Tysiąc omów to 1 kΩ, milion omów to 1 MΩ, a miliard omów to 1 GΩ. Kalkulator dobiera prefiks tak, aby wynik był czytelny, lecz wszystkie działania wykonuje w omach. 4,7 kΩ jest tym samym co 4700 Ω.
Wielkość litery ma znaczenie: „m” w SI oznacza mili, czyli jedną tysięczną, a „M” mega, czyli milion. W elektronice zapis 1MΩ i 1mΩ różni się miliard razy. Symbol oma to wielka grecka omega Ω.
Zapis RKM na schemacie
Na schematach i obudowach można spotkać litery R, K i M w miejscu separatora dziesiętnego. 4R7 oznacza 4,7 Ω, 4K7 oznacza 4,7 kΩ, a 1M0 oznacza 1,0 MΩ. Taki zapis jest odporny na zniknięcie małej kropki.
Strona pokazuje standardowy zapis z prefiksem, nie generuje kodu RKM jako osobnego rezultatu. Gdy porównujesz BOM, schemat i paski, najpierw sprowadź wszystkie wartości do omów, aby nie pomylić K z cyfrą.
Tolerancja nie określa mocy
Rezystor 1 kΩ ±1% nie jest automatycznie odporniejszy na moc niż 1 kΩ ±5%. Moc znamionowa zależy od konstrukcji, rozmiaru, materiału, temperatury otoczenia i sposobu montażu. Kod czterech lub pięciu pasków z tej strony nie podaje watów.
Do projektu policz moc z napięcia i prądu, zastosuj zapas oraz sprawdź kartę katalogową. Przekroczenie mocy może nagrzać element, zmienić rezystancję, uszkodzić płytkę albo wywołać pożar. Kolorowy odczyt to dopiero jeden parametr.
Napięcie robocze i technologia
Nawet gdy moc P = U²/R wydaje się dopuszczalna, producent może ograniczać maksymalne napięcie robocze. Długi rezystor wysokonapięciowy, metalizowany precyzyjny i węglowy ogólnego przeznaczenia mogą mieć tę samą wartość pasków, lecz inne właściwości.
Kod nie mówi też o impulsach, szumie, palności, indukcyjności ani kwalifikacji samochodowej. Dobór zamiennika wymaga oznaczenia serii i karty katalogowej. Nie zastępuj elementu tylko na podstawie zgodnych kolorów.
Szósty pasek i TCR
Niektóre precyzyjne rezystory mają szósty pasek opisujący temperaturowy współczynnik rezystancji TCR w ppm/K. Informuje on, jak wartość zmienia się wraz z temperaturą względem warunków odniesienia. Nie jest kolejną tolerancją procentową.
Kalkulator celowo kończy na pięciu paskach. Jeśli widzisz sześć, użyj dokumentacji IEC lub producenta i upewnij się, który pasek jest TCR. Próba wprowadzenia go jako mnożnika da błędny rząd wielkości.
Kolor bez paska tolerancji
Trzypaskowe oznaczenie bez osobnego paska tolerancji bywa interpretowane jako ±20%. Ten formularz obsługuje tylko cztery i pięć pasków z jawną tolerancją, dlatego nie ma opcji „brak koloru”. Zapobiega to udawaniu czwartego paska na elemencie, którego schemat jest inny.
Jeśli przerwa jest bardzo mała albo farba starta, sfotografuj element w neutralnym świetle i porównaj z dokumentacją płytki. Brak widocznego paska może być uszkodzeniem, nie zamierzonym kodem.
Bezpieczny pomiar w urządzeniu
Przed użyciem omomierza odłącz zasilanie i postępuj zgodnie z instrukcją urządzenia oraz miernika. Kondensatory mogą przechowywać niebezpieczne napięcie po wyjęciu wtyczki. Sprawdzenie braku napięcia i bezpieczne rozładowanie wymagają właściwej procedury, nie przypadkowego zwarcia śrubokrętem.
Nie mierz rezystancji w obwodzie pod napięciem. W sprzęcie sieciowym, zasilaczach, falownikach i urządzeniach o dużej energii pracę powinien wykonać kompetentny serwis. Kalkulator nie potwierdza, że układ jest bezpieczny do dotykania.
Przykład 4,7 kΩ ±5%
Pierwsza cyfra 4 jest żółta, druga 7 fioletowa, mnożnik ×100 czerwony, a tolerancja ±5% złota. Wybór daje 47 ×100 = 4700 Ω. Pięć procent z 4700 to 235 Ω.
Minimalna wartość wynosi 4465 Ω, a maksymalna 4935 Ω. Miernik pokazujący 4,62 kΩ mieści się w tym paśmie, jeśli uwzględniona dokładność pomiaru nie zmienia decyzji. Wynik 5,1 kΩ skłania do sprawdzenia orientacji, połączeń i stanu elementu.
Przykład wartości poniżej 1 Ω
Brązowy–czarny–srebrny–złoty w kodzie czteropaskowym daje 10 ×0,01 = 0,1 Ω ±5%. Srebrny jest tutaj mnożnikiem, a złoty tolerancją. Dwa metaliczne paski obok siebie pełnią różne role wynikające z pozycji.
Przy 0,1 Ω rezystancja przewodów zwykłego multimetru może być porównywalna z elementem. Do dokładnego sprawdzenia używa się odpowiedniej metody, na przykład pomiaru czteroprzewodowego, oraz przyrządu o wystarczającej rozdzielczości.
Najczęstsze pytania o rezystory
Jak rozpoznać stronę początku?
Pierwszy pasek jest zwykle bliżej końca korpusu, a tolerancja ma większy odstęp. Złoto lub srebro na końcu często potwierdza orientację.
Czym różni się kod 4- od 5-paskowego?
Cztery paski mają dwie cyfry znaczące, pięć pasków trzy. Potem występują mnożnik i tolerancja.
Czy złoty pasek zawsze oznacza ±5%?
Na pozycji tolerancji tak, lecz na pozycji mnożnika oznacza ×0,1. Rola zależy od miejsca w sekwencji.
Czy kalkulator dobiera moc rezystora?
Nie. Moc, napięcie robocze, impulsy i temperatura wymagają obliczeń obwodu oraz karty katalogowej.
Dlaczego pomiar w płytce jest niższy?
Inne elementy mogą tworzyć równoległe ścieżki. Bezpieczna procedura może wymagać odłączenia jednej końcówki rezystora.
Czy narzędzie czyta szósty pasek?
Nie. Szósty pasek często opisuje TCR i wymaga rozszerzonego kodu oraz dokumentacji producenta.