Co kupujesz, nabywając detaliczną obligację skarbową

Obligacja jest papierem dłużnym. Kupujący pożycza środki emitentowi, a Skarb Państwa zobowiązuje się wykupić obligację według warunków emisji i wypłacić odsetki. Detaliczne obligacje oszczędnościowe są kierowane między innymi do osób fizycznych i są zapisywane w rejestrze, a nie przechowywane jako papierowy dokument w domu.

Jedna obligacja jest zwykle oferowana za 100 zł, ale zamiana wygasającej serii może mieć inną cenę. Kalkulator ma osobne pola ceny zakupu i wartości nominalnej. Dzięki temu różnica ceny wpływa na zysk względem wydatku, a odsetki są liczone od nominalnej podstawy zgodnie z modelem.

Symbol serii opisuje rodzaj, miesiąc i rok wykupu. Nie wystarczy wybrać skrótu COI lub EDO bez miesiąca zakupu, ponieważ oferta i stopy mogą zmieniać się co miesiąc. Przed obliczeniem otwórz stronę aktualnej serii i list emisyjny.

ROR, DOR, TOS, COI i EDO — różne przepływy

Model roczny jest najlepiej dopasowany do TOS, COI i EDO. ROR oraz DOR mają miesięczne okresy odsetkowe, więc wpisanie jednej średniej stopy rocznej jest tylko przybliżeniem. Do dokładnego wyniku użyj tabeli odsetkowej konkretnej serii.

Rodzinne obligacje ROS i ROD mają odrębne warunki dostępności i konstrukcję. Nie są automatycznie odpowiednikiem ROR lub EDO. Jeśli masz prawo do ich zakupu, przepisz parametry z właściwej oferty zamiast zmieniać tylko nazwę w notatce.

Stała stopa, stopa referencyjna i indeksacja inflacją

Stałoprocentowa emisja podaje stopę obowiązującą przez cały termin. Możesz wpisać ją w pierwszym wierszu; kalkulator powtórzy ostatnią wartość, jeśli lista jest krótsza niż liczba lat. Dla czterech lat i 4,5% wystarczy jedna linia 4,5.

Przy zmiennej stopie kolejne wartości nie są dziś znane. ROR i DOR mogą zależeć od przyszłej stopy referencyjnej NBP, a COI i EDO od opublikowanej inflacji plus marży. Wpisz własny scenariusz, na przykład stopy bazową, ostrożną i wysoką, lecz nie podpisuj go jako gwarantowana wypłata.

Jeżeli formuła mówi „inflacja + marża”, należy sprawdzić dokładny wskaźnik, okres odniesienia, minimalne oprocentowanie i zasady zaokrąglenia w liście emisyjnym. Proste dodanie bieżącego odczytu CPI do marży może nie odpowiadać przyszłemu okresowi odsetkowemu.

Wypłata odsetek a kapitalizacja

Gdy odsetki są wypłacane po każdym okresie, nie zwiększają podstawy kolejnego naliczenia. W modelu „wypłata” każdy roczny kupon jest liczony od wartości nominalnej, pomniejszany o podatek i dodawany do łącznej gotówki otrzymanej przez inwestora. Sam kapitał nominalny wraca na końcu.

Przy kapitalizacji odsetki zostają dopisane do salda. Drugi rok pracuje na nominale plus odsetkach z pierwszego roku, a podatek jest w uproszczeniu potrącany przy końcowej wypłacie. To tworzy procent składany. Dokładny moment podatku i kapitalizacji wynika z warunków konkretnego papieru.

Nie porównuj kwoty „przy wykupie” bez dodania wcześniejszych kuponów. COI może zwrócić przy końcu głównie kapitał, ale inwestor otrzymywał odsetki co roku. Wynik główny strony sumuje kapitał i kupony netto, dlatego jest porównywalny z wariantem kapitalizowanym w granicach modelu.

Podatek 19% od odsetek

Odsetki od papierów wartościowych osoby fizycznej podlegają co do zasady 19-procentowemu zryczałtowanemu podatkowi od dochodów kapitałowych. Przy standardowej obsłudze detalicznych obligacji podatek jest pobierany przy wypłacie należnych odsetek. Użytkownik może zmienić stawkę, aby badać wartość brutto albo odrębną sytuację.

W trybie corocznej wypłaty kalkulator nalicza podatek od każdego dodatniego kuponu. W trybie kapitalizacji nalicza go od łącznych dodatnich odsetek na końcu. Nie zaokrągla podatku po każdej obligacji ani nie odtwarza zwolnień, IKE, nierezydencji i umów międzynarodowych.

Podatek nie jest liczony od zwrotu własnego nominału. Jeżeli cena zakupu była niższa niż nominalna, różnica może mieć inne znaczenie podatkowe zależne od konstrukcji zamiany lub dyskonta. Skonsultuj dokument emisji i informację podatkową, zamiast uznawać cały zysk względem ceny za zwykłe odsetki.

Przedterminowy wykup i opłata za każdą sztukę

Detaliczne obligacje można co do zasady przedstawić do przedterminowego wykupu w oknie wskazanym w liście emisyjnym. Nie jest to sprzedaż na giełdzie po bieżącej cenie rynkowej. Należność jest obliczana według warunków serii, a opłata za każdą obligację może pomniejszyć odsetki, a w określonych emisjach także kapitał.

W polu roku wpisz zero, jeżeli utrzymujesz do terminu. Wpisanie 2 przy emisji czteroletniej oznacza uproszczone zakończenie po pełnych dwóch latach i pobranie opłaty razy liczba sztuk. Rzeczywista dyspozycja może przypadać pomiędzy rocznicami, więc narosłe odsetki będą inne.

Opłaty mogą zmieniać się między rodzajami i datami emisji. Przykładowe 2 zł na sztukę nie jest uniwersalne. Strona oficjalnej oferty i FAQ podają bieżące wartości, ale wiążący dla zakupionej serii jest jej list emisyjny. Starsza obligacja może mieć inną opłatę niż nowa o tym samym skrócie.

Cena zakupu, zamiana i liczba sztuk

Przy cenie 100 zł pięćdziesiąt obligacji kosztuje 5000 zł i ma 5000 zł nominału. Cena zamiany może być niższa, na przykład o dziesięć groszy na sztuce. Wtedy koszt zakupu spada, choć nominalna podstawa odsetek pozostaje zgodna z warunkami serii.

Nie wpisuj całej kwoty inwestycji jako liczbę sztuk. Liczba musi być całkowita. Jeśli masz 5050 zł i cena wynosi 100 zł, kupisz 50 sztuk za 5000 zł, a 50 zł zostanie poza inwestycją. Kalkulator nie lokuje reszty automatycznie.

Przy regularnych zakupach co miesiąc każda seria ma inny termin, symbol i możliwą stopę. Jedno obliczenie dla średniej ceny nie oddaje drabiny rzeczywistych wykupów. Policz partie osobno i ułóż kalendarz, aby wiedzieć, kiedy wraca kapitał.

Przykład czteroletniej kapitalizacji

Pięćdziesiąt obligacji po 100 zł daje 5000 zł kapitału. Pierwszy rok ze stopą 4,75% dopisuje 237,50 zł. Kolejne trzy lata przy 4,5% pracują na rosnącym saldzie. Po czterech latach odsetki brutto wynoszą około 976,86 zł.

Podatek 19% od tych odsetek to około 185,60 zł. Bez opłaty za wcześniejszy wykup łączna kwota netto wynosi około 5791,25 zł, a zysk względem ceny zakupu 791,25 zł. Efektywna roczna stopa netto jest niższa od stóp brutto.

To przykład wzoru, nie bieżąca oferta konkretnej serii. Jeśli list emisyjny przewiduje wypłatę, wybierz drugi tryb. Jeśli późniejsze stopy zależą od inflacji, przygotuj kilka list i porównaj wyniki zamiast powtarzać jedną wartość jako pewną.

Ryzyko, inflacja i płynność

Obligacje Skarbu Państwa mają ryzyko kredytowe emitenta, choć jest ono postrzegane inaczej niż ryzyko spółki. Nominalna gwarancja wykupu nie gwarantuje zachowania siły nabywczej. Stała stopa może okazać się niższa od inflacji, a indeksowana reaguje z opóźnieniem i według konkretnej formuły.

Możliwość przedterminowego wykupu poprawia płynność, ale ma terminy, opłatę i czas realizacji. Środki potrzebne jutro nie powinny być planowane tak, jakby obligację można było zamienić na gotówkę natychmiast bez kosztu. Zostaw oddzielną rezerwę płynną.

Efektywna stopa z kalkulatora nie uwzględnia inflacji. Realny wynik można oszacować, dzieląc wartość końcową przez skumulowany wskaźnik cen. Dla obligacji indeksowanych trzeba uważać, aby nie wprowadzić tej samej inflacji jednocześnie do stóp i ponownie jako dodatkowego zysku.

Pytania o kalkulator obligacji